Công dụng

• Giúp lùn lúa, ngắn lóng, cứng cây – hạn chế đổ ngã
• Kích rễ lúa ra mạnh, bám sâu
• Thúc đẩy đẻ nhánh sớm, nở bụi nhanh
• Tăng số lượng nhánh hữu hiệu
• Hỗ trợ phân hóa đòng, nuôi đòng to, mập tim đèn
• Hạn chế tình trạng lép cậy
• Dưỡng lá xanh mướt, dày lá, đứng lá

Ưu điểm

• Đẻ nhánh chất lượng – tăng tỷ lệ nhánh hữu hiệu (ra bông)
• Khắc phục tình trạng nghẹn đòng (lùn lúa nhưng không thoát đòng)
• Không độn chất ức chế sinh trưởng (Paclo, Uni…) gây chai đất, hại rễ về lâu dài – giúp bảo vệ sức khỏe đất trồng, và hệ vi sinh vật có lợi trong ruộng qua nhiều vụ
• Không gây nóng cây, không cháy chóp lá, không sượng cây – có thể sử dụng linh hoạt mà không lo ảnh hưởng sinh trưởng
• Vừa lùn lúa vừa làm dày thành tế bào, giúp cây lúa cứng cáp – chịu được mưa to, gió lớn mà không bị đổ ngã
• Dạng lỏng dễ pha – phun được bằng máy bay

Quy cách đóng gói

Bộ lùn lúa – đẻ nhánh Tanixa dùng được cho 5 công lúa (5.000m2) được đóng hộp gồm 3 sản phẩm:

• Tanixa Silka Max – 1 chai 125ml
• Tanixa Protek Max – 1 chai 125ml
• Tanixa Anti shock – 1 gói 250g

Hướng dẫn sử dụng

• Pha 100 lít nước, dùng cho 5 công lúa (5.000m2)
• Phun giai đoạn lúa đẻ nhánh mạnh (25-45 ngày) và giai đoạn trước trổ
• Phun được bằng máy bay (drone)

---------

Trước những năm 1990, bà con chỉ làm một vụ lúa mỗi năm – cấy tay, gặt liềm, giao phó mọi thứ cho đất trời. Các giống lúa mùa thời đó buộc phải vươn cao để lấn át cỏ dại (do chưa có thuốc diệt cỏ chọn lọc cao như bây giờ).

Ở những vùng rốn lũ như Đồng bằng Sông Cửu Long, nước dâng đến đâu, lúa ngoi lên đến đó. Các giống lúa mùa phổ biến như Nàng Thơm, Nàng Chò,… đều có t hân cao từ 1,2m đến gần 2m. Nhưng đây cũng là điểm chí mạng: năng suất thấp, dễ đổ ngã khi gặp mưa bão.

(Giống lúa mùa truyền thống với thân cao lều khều – Ảnh: Huỳnh Phong (Báo Long An)

Khái niệm “lùn lúa” hoặc “đẻ nhánh” hay “nở bụi” hoàn toàn không tồn tại trong tập quán canh tác của bà con thời kỳ này. Bà con sẽ mừng khi bụi lúa nở to. Nhưng to hay nhỏ là do đất, do phù sa có bồi hay không – chứ không phải do con người điều tiết. Đó là thời kỳ canh tác thuận theo tự nhiên, khi đất trời quyết định hầu như tất cả.

Khái niệm “lùn lúa – đẻ nhánh” phát triển và len lỏi vào tiềm thức canh tác của bà con như thế nào?

Giai đoạn 1990–2000 là thời kỳ lạm dụng đạm và đẻ nhánh vô tội vạ. Giống lúa cao sản ngắn ngày IR thay thế lúa mùa. Bà con chuyển sang sạ dày (200–250kg/ha) và bón Urê ồ ạt để thúc lúa lớn nhanh. Lúa đẻ lai rai liên tục nhưng chồi vô hiệu tràn lan, thân xốp lá mỏng, rậm rạp. Dịch rầy nâu và đạo ôn bùng phát, lúa sập ngã hàng loạt. Và dù bà con cắn răng chịu đựng được, nhưng năng suất thực tế đã bị bào mòn nghiêm trọng.

Giai đoạn 2000–2010, thâm canh 3 vụ/năm khiến đất suy kiệt, hệ quả của giai đoạn trước bắt đầu lộ rõ. Paclobutrazol được bà con truyền tai nhau như một “bí kíp” hãm lúa vóng cao. Nhưng cách dùng này chỉ mang tính chữa cháy tạm thời. Lạm dụng Paclo liều cao gây ngộ độc đất và chai rễ. Đây cũng là giai đoạn bà con lần đầu tiên nhận ra một sự thật quan trọng: không phải cứ nở bụi to là tốt – mà nở bụi, đẻ nhánh phải là nhánh cho ra được đòng bông.

(Cháy chóp bông – hậu quả của phun nhiều chất ức chế làm lùn lúa)

Từ năm 2010 đến nay, máy gặt liên hợp xuất hiện và thay đổi tất cả. Lúa ngã sập gây hao hụt 15–30% sản lượng. Chi phí thuê máy gặt ở ruộng lúa ngã sập cao hơn 5-20%. Lúa ngã ướt bùn, thương lái cũng chê và ép giá. Bà con lúc này không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chủ động hãm lóng, cứng cây ngay từ 15–25 ngày sau sạ.

Các yếu tố góp phần định hình thói quen lùn lúa – đẻ nhánh trong canh tác

Biến đổi khí hậu khiến mưa bão ngày càng thất thường. Các giống lúa thơm, lúa chất lượng cao ngày nay cho bông nặng nhưng rạ lại yếu, rất dễ ngã. Giá phân bón leo thang buộc bà con nông dân phải tính toán từng đồng trên từng mét vuông. Điều này đòi hỏi việc lúa nở bụi to là chưa đủ. Bà con cần lúa lùn đẻ nhánh tập trung, đồng loạt và ngưng đúng lúc để dồn toàn bộ sức nuôi chồi mẹ.

Chính vì vậy, giai đoạn 15–25 ngày sau sạ trở thành “thời điểm vàng” mà bà con không dám bỏ qua. Thay vì chỉ bón phân gốc như trước, bà con kết hợp thêm phân bón lá, chất điều hòa sinh trưởng, vi lượng như Kẽm và Silic, hoặc Amino Acid để ép lúa đẻ nhánh tối đa, rồi siết nước đúng thời điểm để hãm lại, chuyển toàn bộ dinh dưỡng vào nuôi đòng.

Vậy, điều gì thực sự quyết định cây lúa có thể lùn, cứng và đẻ nhánh hiệu quả?

Thực tế cho thấy, không phải chỉ một yếu tố đơn lẻ nào quyết định – mà là sự tương tác của nhiều yếu tố. Bỏ sót 1 yếu tố, bà con có thể mất trắng công sức của cả giai đoạn vàng.

Những yếu tố ảnh hưởng đến quá trình lùn lúa – đẻ nhánh

Quá trình “lùn lúa, mập thân” và “đẻ nhánh” là kết quả của sự giằng co liên tục giữa bản năng sinh tồn của cây lúa và kỹ thuật canh tác. Từ kinh nghiệm đúc kết thực tế, để đạt được hiệu quả lùn lúa – đẻ nhánh, bà con cần kiểm soát chặt chẽ các yếu tố sau:

• Mật độ sạ lúa: sạ quá dày (trên 150–200kg/ha) làm lúa vươn cao cạnh tranh sinh tồn, lóng gốc ốm yếu, bộ lá rợp che gốc khiến chồi non không quang hợp được => chết chồi hoặc đẻ nhánh rất kém.
• Mực nước giai đoạn đầu vụ: duy trì xăm xắp 1–3cm hoặc để ruộng ráo vũng. Tránh cho ruộng ngập sâu vì lúa sẽ vươn lóng dài, thân cao ốm yếu, đẻ chồi kém.
• Thừa đạm giai đoạn 10–20 ngày: vách tế bào mỏng, lóng 1 và lóng 2 vươn dài, thân mềm xốp. Lúa đẻ nhánh lai rai, chồi vô hiệu tràn lan.
• Can thiệp lùn lúa – đẻ nhánh muộn: dễ xuất hiện tình trạng đẻ nhánh vô hiệu.
• Thiếu lân: rễ lúa lơ lửng trên mặt bùn, đẻ nhánh cực kỳ yếu.
• Thiếu trung – vi lượng (đặc biệt là Silic, Canxi, Kali): thân lúa không cứng được, lóng dễ dập gãy khi gặp gió.
• Thiếu ánh sáng: lúa tiết hormone kích thích cây vươn cao để tìm sáng => lóng thân dài ra và rỗng ruột.

(Lúa ốm yếu, vóng thân do điều kiện khí hậu và dinh dưỡng – Ảnh: Đinh Mười)

Nhược điểm các kỹ thuật và giải pháp lùn lúa – đẻ nhánh hiện có

Trên thị trường hiện nay có nhiều nhóm giải pháp chính để hãm lùn lúa và kiểm soát đẻ nhánh. Mỗi nhóm đều có chỗ đứng riêng, nhưng cũng mang theo những giới hạn mà bà con cần nắm rõ trước khi xuống tiền.

Kỹ thuật canh tác tự nhiên (sạ thưa, quản lý ngập khô xen kẽ):

• Khó áp dụng được ở vùng trũng thấp, rốn lũ, mùa mưa bão
• Không đủ lực hãm lùn các giống vươn lóng mạnh như Nếp, ST25.

Ức chế sinh trưởng (Paclobutrazol):

• Phun quá liều gây đẹt cây, bóp trổ, hạt lép
• Phân hủy chậm, lưu tồn trong đất hàng năm khiến đất chai, rễ lúa vụ sau còi cọc
• Đối mặt rủi ro bị siết chặt dư lượng bởi cơ quan quản lý và doanh nghiệp xuất khẩu.

Nhóm điều hòa sinh trưởng thế hệ mới:

• Chi phí cao hơn Paclo đáng kể
• Phải phun đúng 15–25 ngày sau sạ – phun trễ khi lúa đã vươn lóng không mang lại hiệu quả cao.

Nhóm giải pháp tổng hợp (hoặc các dạng combo nhiều sản phẩm khác):

• Chi phí cao hơn Paclo từ 2–3 lần, bà con còn e dè ở vụ giá lúa bấp bênh
• Tỉ lệ hoạt chất cố định, thiếu linh hoạt theo từng loại ruộng (ruộng yếu cần phục hồi trước, ruộng sạ dày thì liều hãm lùn có thể không đủ đô) => ruộng người khác dùng hợp nhưng ruộng mình lại không.
• Công nghệ bào chế kém dễ gây kết tủa, mất hoạt tính
• Dễ gặp tình trạng đẻ nhánh vô hiệu, nghẹn đòng, cháy bìa lá, suy rễ nếu sản phẩm có độn thêm chất ức chế sinh trưởng.

Bộ lùn lúa – đẻ nhánh Tanixa: nở bụi, cứng lóng, đẻ toàn chồi bông

Khác với các giải pháp lùn lúa – đẻ nhánh thông thường, bộ giải pháp của Tanixa hoạt động theo hướng: thay vì dồn sức vươn lóng lên cao, cây lúa được kích thích để đâm rễ sâu hơn, đẻ nhánh nhiều hơn và tích lũy dưỡng chất làm dày thành tế bào.

Kết quả bà con thấy rõ trên ruộng là: lúa thấp cây hơn, thân cứng hơn, bụi nở đều và tập trung, tăng tỉ lệ nhánh (chồi) hữu hiệu. Khi lúa đã đủ nhánh hữu hiệu, bà con siết nước để “ra lệnh” cho cây ngưng đẻ, dồn toàn bộ sức vào nuôi đòng, nuôi bông.

Đặc biệt, Bộ lùn lúa – đẻ nhánh Tanixa không độn chất ức chế sinh trưởng. Cây lúa giai đoạn sau không bị sượng, không nghẹn đòng, không cháy lá. Đất ruộng cũng không bị chai sau nhiều vụ sử dụng.